Wsparcie społeczne w leczeniu zaburzeń psychicznych

Znaczenie wsparcia społecznego w leczeniu zaburzeń psychicznych

Zaburzenia psychiczne to stan, w którym jednostka doświadcza trudności w radzeniu sobie z emocjami, myślami czy codziennymi obowiązkami. Depresja, lęki, zaburzenia osobowości, uzależnienia – to tylko niektóre z nich. Choć leczenie farmakologiczne i psychoterapia są kluczowymi elementami terapii, nie mniej ważnym, często niedocenianym czynnikiem jest wsparcie społeczne w leczeniu zaburzeń psychicznych.  To ono może stanowić fundament procesu zdrowienia i umożliwić osobom zmagającym się z trudnościami psychicznymi powrót do równowagi.

Czym jest wsparcie społeczne?

Wsparcie społeczne to system relacji międzyludzkich, w ramach których jednostka może liczyć na pomoc, zrozumienie i poczucie przynależności. Może przyjmować różne formy – od emocjonalnego (np. bliscy oferujący poczucie bezpieczeństwa), przez informacyjne (np. wskazówki, jak radzić sobie z trudnymi emocjami), po instrumentalne (np. pomoc w codziennych obowiązkach). Istotne jest, by było ono obecne w różnych aspektach życia: w rodzinie, w pracy, wśród przyjaciół czy w szerszej społeczności. 

Jak wsparcie społeczne wpływa na leczenie zaburzeń psychicznych?

1. Poczucie przynależności
   Wsparcie społeczne zapewnia jednostce poczucie, że nie jest sama w swoich problemach. Dzięki temu wzrasta poczucie przynależności do grupy, co ma ogromne znaczenie w przypadku osób cierpiących na depresję czy lęki. Wspólnota daje poczucie, że nie jesteśmy wykluczeni, że nasze trudności są zrozumiane przez innych.
2. Zmniejszenie poczucia stresu i lęku
   Osoby z zaburzeniami psychicznymi często odczuwają chroniczny stres, który pogłębia ich problem. Wsparcie od bliskich pomaga zmniejszyć napięcie, co z kolei sprzyja lepszemu radzeniu sobie z trudnymi sytuacjami i emocjami. Dzięki wsparciu społecznemu można również uzyskać cenne informacje, które pomagają zrozumieć, jak radzić sobie z objawami.
3. Motywacja do leczenia
   Obecność wspierających osób może znacząco wpłynąć na decyzję o podjęciu leczenia lub kontynuowaniu terapii. Bliscy, którzy okazują zainteresowanie procesem leczenia, dają poczucie, że nasze zdrowie jest ważne, a troska innych osób motywuje do dbałości o siebie i swoje zdrowie psychiczne.
4. Zwiększenie poczucia własnej wartości
   Wielu pacjentów cierpi na zaburzenia psychiczne, które wpływają na ich poczucie własnej wartości. Dzięki wsparciu społecznemu, poprzez pozytywne interakcje i pozytywne wzmocnienia od innych, można poczuć się bardziej akceptowanym i szanowanym, co ma kluczowe znaczenie w procesie zdrowienia.
5. Łatwiejsze przystosowanie do codzienności
   Wsparcie społeczne pomaga w codziennych zadaniach i obowiązkach, co jest szczególnie ważne w przypadku osób zmagających się z depresją czy zaburzeniami lękowymi. Pomoc bliskich, ich zrozumienie oraz współpraca w rozwiązywaniu problemów życiowych przyczyniają się do zmniejszenia obciążenia psychicznego i poprawy jakości życia.

Jakie formy wsparcia społeczne są najbardziej pomocne?

1. Rodzina i przyjaciele – To najczęstsze źródła wsparcia. Osoby bliskie, które oferują zrozumienie, cierpliwość i gotowość do wysłuchania, mają ogromny wpływ na proces zdrowienia.
2. Grupy wsparcia – Grupy, które skupiają osoby z podobnymi problemami psychicznymi. Mogą być doskonałym miejscem do dzielenia się doświadczeniami, zrozumienia swoich trudności oraz zdobywania nowych strategii radzenia sobie z problemami.
3. Terapeuci i psycholodzy – Choć ich rola jest specyficzna i nie zastępuje wsparcia rodzinnego, profesjonalna pomoc terapeutyczna stanowi ważny element w leczeniu zaburzeń psychicznych, pomagając pacjentom radzić sobie z emocjami i problemami w bardziej systematyczny sposób.
4. Społeczność internetowa – W dobie Internetu, osoby szukające wsparcia mogą korzystać z internetowych forów czy grup wsparcia. Dzięki temu osoby z zaburzeniami psychicznymi mogą czuć, że nie są same, a ich doświadczenia są zrozumiane przez innych. Daje to poczucie ulgi i przynależności.

Wyzwania związane z brakiem wsparcia

Brak wsparcia społecznego może prowadzić do pogłębienia się problemów psychicznych. Samotność, poczucie wykluczenia czy niechęć do dzielenia się swoimi trudnościami z innymi może przyczyniać się do wzrostu depresji, lęków. Może także pogłębiać objawy uzależnień. Dlatego tak ważne jest, by szukać wsparcia, nie bać się prosić o pomoc i angażować się w relacje, które mogą wzmacniać proces leczenia.

Przykłady wsparcia społecznego w leczeniu zaburzeń psychicznych w Polsce

W Polsce istnieje wiele grup wsparcia, które oferują pomoc osobom zmagającym się z różnymi zaburzeniami psychicznymi. Oto kilka przykładów form wsparcia:

1. Grupy wsparcia dla osób z depresją

• • •  Fundacja Twarze Depresji – organizacja, która wspiera osoby z depresją, oferując m.in. grupy wsparcia i pomoc w zakresie terapii.
    • Grupa wsparcia w ramach projektu “Grupa- Pozytywnie doładowani”– organizuje spotkania, w których uczestnicy dzielą się swoimi doświadczeniami i wspierają się nawzajem w walce z depresją. 

2. Grupy wsparcia dla osób z zaburzeniami lękowymi

• Poradnia Specjalistyczna Młodzieżowy Ośrodek Profilaktyki i Psychoterapii „MOP”– Poradnia  udziela nieodpłatnej pomocy psychologicznej.  Oferuje wsparcie dla młodzieży w wieku 15-19 lat, uczącej się w warszawskich szkołach oraz ich rodzicom, prowadzi grupy terapeutyczne dla młodzieży.
• Program Zaloguj się do życia–  jest skoncentrowany na przezwyciężeniu lęku społecznego. Program daje możliwość przynależenia do dedykowanej grupy, która została stworzona specjalnie z myślą o walce z fobią społeczną. Społeczność, która służy wsparciem i wymianą doświadczeń. 

 3. Grupy wsparcia dla osób z uzależnieniami

• • • AA (Anonimowi Alkoholicy) i NA (Anonimowi Narkomani) – to międzynarodowe grupy wsparcia, które mają swoje oddziały w Polsce. Są to grupy oparte na filozofii 12 kroków, które oferują wsparcie osobom uzależnionym i ich rodzinom.

      • Warszawskie Towarzystwo Rodzin i Przyjaciół Dzieci Uzależnionych “Powrót z U”–  oferuje grupy wsparcia, pomagając w procesie zdrowienia i reintegracji społecznej.  Odbiorcami są osoby uzależnione od substancji psychoaktywnych i ich bliscy.                                                                                                                         

4. Grupy wsparcia dla osób zmagających się z chorobami psychicznymi. 

• • • Fundacja „eFkropka„ – główną misją Fundacji jest zapobieganie izolacji osób po kryzysie zdrowia psychicznego. Ma na celu przeciwdziałanie ich stygmatyzacji i przełamywanie stereotypów związanych z chorobami psychicznymi. Organizowane są regularne spotkania grupy wsparcia.
    • Fundacja Życie Warte Jest Rozmowy– miejsce, gdzie bezpłatną pomoc uzyskają zarówno osoby w kryzysie samobójczym, jak i szukające wsparcia dla kogoś, kto przeżywa trudności psychiczne czy żałobę po samobójczej śmierci bliskiego.

  5. Grupy wsparcia dla osób z zaburzeniami odżywiania

• Grupy wsparcia organizowane przez Fundację „Zobacz.Jestem„ – dedykowane osobom zmagającym się z anoreksją, bulimią i innymi zaburzeniami odżywiania. Grupy te oferują przestrzeń do dzielenia się doświadczeniami i wspólnego szukania rozwiązania trudności.

Większość z tych grup jest dostępna w większych miastach, ale coraz częściej organizacje te prowadzą także spotkania online. Ułatwia to dostęp do wsparcia osobom z różnych zakątków Polski. Warto zwrócić się do tych organizacji lub skontaktować się z terapeutą, który pomoże znaleźć odpowiednią grupę wsparcia.

Podsumowanie

Wsparcie społeczne jest niezastąpionym elementem procesu leczenia zaburzeń psychicznych. Daje poczucie przynależności, redukuje stres, motywuje do działania i pomaga w odzyskaniu poczucia własnej wartości. Niezależnie od tego, czy pochodzi ono od rodziny, przyjaciół, czy innych osób w ramach grup wsparcia, warto pamiętać, że nikt nie musi przechodzić przez trudności psychiczne samodzielnie. Otwartość na pomoc innych osób jest krokiem ku lepszemu zdrowiu psychicznemu i pełniejszemu życiu.

red. Vivien Granda, psycholog społeczny

foto źródło: pl.freepik.com